E-kitaplar › Microsoft Altyapısı: Sahadan Notlar › Bölüm 2

Bölüm 2

Hyper-V ve Veeam ile 3-2-1-1-0 yedekleme

Aykut AYVAZ · 3 dk okuma · Son kontrol: 21.11.2026

Fidye yazılımına dayanıklı bir yedekleme mimarisi: kopya sayısı, değiştirilemez depolama, bulut kopyası ve geri yükleme testleri.

Yedekleme konusunda en sık duyulan cümle "yedeğimiz var" cümlesidir. En pahalıya mal olan cümle ise "yedek geri dönmüyor" cümlesidir. Bu bölüm, küçük ve orta ölçekli bir Hyper-V ortamında fidye yazılımına dayanıklı, geri dönüşü test edilmiş bir yedekleme yapısının nasıl kurulacağını anlatıyor.

3-2-1 kuralı ve modern hali: 3-2-1-1-0

  • 3 kopya: Üretimdeki veri + en az iki yedek.
  • 2 farklı ortam: Örneğin yerel disk deposu ve nesne depolama (object storage) ya da teyp.
  • 1 kopya başka bir yerde: Binanın yanması, sel ya da hırsızlıkta etkilenmeyecek bir konum.
  • 1 kopya değiştirilemez (immutable) ya da çevrimdışı: Fidye yazılımı yönetici şifresini ele geçirse bile silemeyeceği kopya.
  • 0 hata: Yedekler otomatik olarak doğrulanır ve geri yükleme düzenli test edilir.

Önce iki soru: RPO ve RTO

RPO (kabul edilebilir veri kaybı), "en fazla kaç saatlik veriyi kaybetmeyi göze alabiliriz?" sorusunun cevabıdır; yedekleme sıklığını belirler. RTO (kabul edilebilir kesinti süresi), "sistem en geç ne zaman tekrar çalışmalı?" sorusunun cevabıdır; geri yükleme yöntemini ve donanımı belirler. Bu iki rakamı iş birimleriyle birlikte yazılı hale getirmeden kurulan yedekleme, genellikle ya gereğinden pahalı ya da yetersiz olur.

Örnek mimari

  1. Birincil yedek – yerel, hızlı: Veeam Backup & Replication, Hyper-V sunucularındaki sanal makineleri uygulama tutarlı (application-aware) olarak yedekler. Hedef, yerel bir depodur. Burada en iyi seçenek, Veeam'in Hardened Repository yapısıdır: XFS dosya sistemli, yalnızca yedekleme için kullanılan, SSH'ı kapalı bir Linux sunucusu. Yedek dosyaları belirlenen gün sayısı boyunca değiştirilemez olarak işaretlenir.
  2. İkincil kopya – bulut, değiştirilemez: Veeam'in yedek kopyalama işi (Backup Copy) ya da kapasite katmanı ile yedekler S3 uyumlu nesne depolamaya gönderilir. Backblaze B2 ve Wasabi gibi servisler Object Lock desteği sayesinde değiştirilemez kopya sağlar ve büyük bulut sağlayıcılarına göre genellikle daha ekonomiktir.
  3. Alternatif yerel hedef – NAS: Küçük ofislerde Linux sunucusu yerine bir NAS kullanılabilir. Bu durumda NAS'ın anlık görüntü (snapshot) özelliğini değiştirilemez modda kullanın ve NAS'ı etki alanına (domain) üye yapmayın. Örnek: Synology DS224+ ve benzeri 2 diskli NAS cihazları ve NAS için tasarlanmış diskler.
  4. Çevrimdışı kopya (isteğe bağlı): Haftalık olarak harici diske alınıp kasaya kaldırılan bir kopya, en eski ama hâlâ en etkili fidye yazılımı korumasıdır.

Yedekleme sunucusunu korumak

  • Veeam sunucusunu Active Directory'ye üye yapmayın ya da ayrı bir yönetim etki alanında tutun. Fidye yazılımı saldırılarında ilk hedef, etki alanı yöneticisi hesabıyla yedekleri silmektir.
  • Veeam konsolunda çok faktörlü kimlik doğrulamayı (MFA) açın; yedek silme işlemleri için ikinci onay (four-eyes) özelliğini kullanın.
  • Yedekleme ağına yalnızca gereken portları açın; yedek deposuna üretim ağından erişimi kısıtlayın.
  • Yedekleme yazılımını ve depo sunucusunun işletim sistemini güncel tutun.

Microsoft 365 verileri de yedeklenmeli

Microsoft, Microsoft 365'te altyapının sürekliliğinden sorumludur; ancak kullanıcının sildiği, fidye yazılımının şifrelediği ya da saklama süresi dolmuş veriler sizin sorumluluğunuzdadır (paylaşılan sorumluluk modeli). Exchange Online, OneDrive, SharePoint ve Teams verileri için ayrı bir yedekleme çözümü planlayın. Veeam'in Microsoft 365 ürünü ya da Microsoft'un kendi Microsoft 365 Backup hizmeti bu ihtiyaca yöneliktir.

Küçük ortamlar için ücretsiz başlangıç

Veeam'in Community Edition sürümü, sınırlı sayıda iş yükü (sanal ya da fiziksel makine) için ücretsizdir ve küçük bir ofisin ihtiyacını çoğu zaman karşılar. Güncel sınırları Veeam'in sitesinden kontrol edin. Tek tek bilgisayarlar için ücretsiz Veeam Agent for Microsoft Windows kullanılabilir.

"0 hata": geri yüklemeyi test etmek

  • Veeam'in SureBackup özelliği, yedeklenen sanal makineleri yalıtılmış bir ortamda otomatik olarak açar ve servislerin çalıştığını doğrular.
  • Her ay en az bir dosya, bir posta kutusu ve bir sanal makine geri yüklemesini elle deneyin ve sonucu bir tabloya yazın.
  • Yılda bir kez "tam felaket" tatbikatı yapın: Ana sunucu yokmuş gibi, yalnızca bulut kopyasından dönüş süresini ölçün. Bu süre RTO'nuzdan uzunsa mimari değişmelidir.

Kontrol listesi

  1. RPO ve RTO yazılı mı?
  2. En az bir kopya değiştirilemez ya da çevrimdışı mı?
  3. En az bir kopya binanın dışında mı?
  4. Yedekleme sunucusu etki alanından ayrı ve MFA korumalı mı?
  5. Microsoft 365 verileri yedekleniyor mu?
  6. Son geri yükleme testi ne zaman yapıldı, sonucu kayıtlı mı?

Kaynaklar